Archiwum 2026

1(171)2026

Sztuczna inteligencja

 

• Ks. Jan Kazimierz Przybyłowski
  Człowiek religijny i sztuczna inteligencja „w gościnnym, wspólnym domu”. Artykuł dyskusyjny na podstawie „Antiqua et nowa” w aspekcie teologii stosowanej
  Sztuczna inteligencja, podobnie jak każde inne narzędzie, stanowi przedłużenie ludzkiej władzy i nie da się przewidzieć wszystkiego, co może osiągnąć. Korzystanie ze sztucznej inteligencji wymaga uwzględnienia nie tylko wiedzy technologicznej, ale odwołania się do wymogów prawnych i przede wszystkim etyczno-moralnych, gdyż bezpośrednie niebezpieczeństwa wynikają z możliwości wykorzystania tej technologii przez osoby o złych intencjach. Dla człowieka religijnego, w korzystaniu ze sztucznej inteligencji, najważniejsze jest respektowanie prawa Bożego i trwanie w wierze w Boga.
• Przemysław Kazienko
  Rewolucja sztucznej inteligencji: wyzwanie dla społeczeństwa i Kościoła
  Artykuł analizuje wpływ dynamicznego rozwoju Generatywnej Sztucznej Inteligencji (GenAI) na kondycję współczesnego społeczeństwa oraz misję Kościoła. Autor kontrastuje algorytmiczne przetwarzanie danych z głębią ludzkiej komunikacji, wskazując na zagrożenia związane z zastępowaniem relacji międzyludzkich przez wirtualnych asystentów oraz atrofią krytycznego myślenia. W obliczu wkraczania technologii w sferę duchową i emocjonalną, praca postuluje konieczność powrotu do autentycznych doświadczeń wspólnotowych. Jako odpowiedź na te wyzwania zaproponowano model edukacyjno-wychowawczy „4KaRO” (Krytyczne myślenie, Kreatywność, Komunikacja, Kooperacja, Racjonalność, Odpowiedzialność), mający na celu ochronę ludzkiej podmiotowości i otwartości na relację z Bogiem.
• Ks. Wiesław Przygoda
  Sztuczna inteligencja – sprzymierzeniec czy zagrożenie dla życia chrześcijańskiego?
  Sztuczna inteligencja ma swoją historię sięgającą lat 50. XX wieku, ale dopiero w ostatniej dekadzie dzięki narzędziom generatywnym znalazła się w zasięgu ogółu ludzi posiadających komputer czy nowoczesny telefon komórkowy z dostępem do Internetu. Jej wpływ na wszystkie niemalże sfery życia ludzkiego jest tak przemożny, iż z pojawieniem się tego narzędzia technologicznego wiąże się stwierdzenie, że oto wkroczyliśmy w epokę czwartej rewolucji przemysłowej. Jakie znaczenie ma sztuczna inteligencja dla życia duchowego chrześcijanina oraz czy można skorzystać z narzędzi sztucznej inteligencji w opiece duszpasterskiej i kierownictwie duchowym? To są pytania, które leżą u podstaw refleksji podjętej w tym artykule.
• Monika Przybysz
  Deus ex Machina czy idol cyfrowy? Wyzwania sztucznej inteligencji dla życia konsekrowanego i posługi kapłańskiej
  Stosowanie narzędzi opartych na sztucznej inteligencji może usprawnić wiele aspektów życia zakonnego. Jednakże, istnieje ryzyko, że technologia może osłabić więzi wspólnotowe, jeśli nie będzie używana z rozwagą. Wspólnoty zakonne muszą znaleźć równowagę między korzystaniem z nowoczesnych technologii a zachowaniem tradycyjnych wartości wspólnoty. Ważne jest, aby technologia była narzędziem służącym ludziom, a nie odwrotnie. Regularne spotkania, wspólne posiłki i modlitwy powinny pozostać fundamentem życia wspólnotowego, nawet wspierane przez nowoczesne narzędzia.
• Martín Carbajo Núñez OFM
  Świat cyfrowy, sztuczna inteligencja i życie konsekrowane
  Wskutek szybkiego rozwoju technologii w erze cyfrowej jesteśmy poddawani nadmiarowi informacji, który utrudnia refleksyjną asymilację i zmniejsza głębię relacji międzyludzkich, nie przekłada się na mądrość ani nie pomaga w lepszym zrozumieniu naszego istnienia w świecie. Takie jest dzisiaj nasze środowisko życia. W obliczu zalewu bodźców informacyjnych, osoby konsekrowane muszą w nim żyć odpowiedzialnie, pielęgnować własny charyzmat, świadczyć o znaczeniu życia wewnętrznego i kontemplacji. W epoce sztucznej inteligencji, która ułatwia tworzenie i rozpowszechnianie treści wyglądających jak prawdziwe, zacierających granicę między prawdą a fałszem, osoby konsekrowane są wezwane do dawania świadectwa mądrości serca, do bycia świadkami takiego życia w prawdzie, które charakteryzuje dzieci Boże.
• Antoni Badura CMF
  Bóg vs algorytm. Stare i nowe w poznaniu człowieka
  Artykuł „Bóg vs algorytm” to zaproszenie do refleksji – nie przeciwko technologii, lecz za człowiekiem, który jej używa. To spojrzenie z wiarą w przyszłość, w której duchowość nie zostaje zastąpiona kodem, lecz odnajduje w nim nowe echo dawnego pytania: „Kim jestem?” Tekstowi towarzyszy pieśń – ilustracja muzyczna, która znajduje się w końcu tekstu pod kodem QR. Jest ona jak modlitwa między „pikselem monitora” a ciszą. Bo choć świat się zmienia, jedno pozostaje niezmienne: serce, które wciąż pragnie spotkania z Bogiem – niezależnie od wersji oprogramowania.
• Jan Sypko SCJ
  Św. John Henry Newman (1801-1890)
  Konwersja na wiarę katolicką umożliwiła Johnowi H. Newmanowi kapłaństwo a następnie biskupstwo i kardynalstwo. W tym czasie, zgłębiając naukę i wiarę Kościoła Katolickiego, przyczynił się do pogłębienia nauczania o istnieniu Boga i sumieniu człowieka. Dlatego przyczynił się do odrodzenia i wzbogacenia teologii.
• Jan Sypko SCJ
  Objawienia Matki Bożej w Gietrzwałdzie na trudne czasy dla Polski i Polaków
  Treści nakreślone w refleksji mają za cel przybliżyć przesłanie, jakie przekazała dla Polski Najświętsza Maryja Panna, podczas objawień w Gietrzwałdzie w 1877 roku dwom dziewczynkom: Barbarze Samulowskiej i Justynie Szafryńskiej. Na pytanie skierowane do Maryi: „Kim jest”, usłyszały odpowiedź: „Jestem Niepokalanie Poczęta”. Gietrzwałd to jedyne w Polsce - z 12 na świecie - miejsce Objawień Najświętszej Marii Panny, które jest oficjalnie uznane przez władze kościelną.

 

 

2(172)2026

Matka osób konsekrowanych

 

• Bogusław Kochaniewicz OP
  Tytuł Współodkupicielka w świetle noty doktrynalnej Mater Populi fidelis Dykasterii Nauki Wiary
  Jednym z tytułów maryjnych będących powodem licznych kontrowersji jest „Współodkupicielka”. Po przedstawieniu w nocie Mater Populi fidelis argumentów wskazujących na nieprecyzyjną treść tego terminu, Stolica Apostolska sugeruje, aby unikać powyższego określenia i zastąpić je pojęciami bardziej adekwatnymi. Taki apel nie powinien dziwić. Chodzi o to, aby w wielorakich formach pobożności maryjnej posługiwać się takimi określeniami, które nie budzą kontrowersji.
• Adam Wojtczak OMI
  Synowska więź osób konsekrowanych z Maryją
  Motywem przewodnim Noty doktrynalnej Dykasterii Nauki Wiary (4 XI 2025), o czym świadczy jej tytuł Mater Populi fidelis, jest macierzyństwo Maryi wobec wierzących. Wyjaśnia ona zwłaszcza, w jakim sensie tytuły i wyrażenia odnoszące się do Maryi są dopuszczalne, a w jakim nie. Ma służyć to poprawnemu rozumieniu i przeżywaniu miejsca Maryi w Jej relacji z wiernymi. Niniejszy artykuł odnosi ten motyw per analogiam do osób konsekrowanych. Koncentruje się na ich synowskiej więzi z Maryją. Istotne są dwie kwestie, które pogłębia: teologiczne korzenie oraz płaszczyzny więzi, na których się ona realizuje. Chodzi ostatecznie o autentyczną pobożność maryjną inspirowaną Ewangelią.
• Ks. Marek Gilski
  Pobożność maryjna w ujęciu noty Dykasterii Nauki Wiary Mater Populi fidelis
  Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie, jakie formy pobożności maryjnej wyłaniają się z noty Mater Populi fidelis. Jest on skonstruowany z pięciu części, które odsłaniają priorytety obecne na kartach dokumentu Dykasterii Nauki Wiary: a) prymat ujęcia całościowego nad fragmentarycznym; b) prymat daru łaski nad wynagradzaniem i osobistym wysiłkiem; c) prymat aktywnego uczenia nad biernym naśladowaniem; d) prymat synodalności nad indywidualizmem; e) prymat służby nad władzą. Dzięki zaprezentowaniu szerokiego tła biblijnego, patrystycznego, dogmatycznego i historycznego, nota stanowi pewnego rodzaju mariologiczne kompendium i jest jedną z najcenniejszych współczesnych inspiracji dla pobożności maryjnej.
• Ks. Andrzej Proniewski
  Od Magnificat do daru z siebie – Franciszek i Leon XIV o Maryi jako modelu apostolstwa i misyjności w życiu konsekrowanym
  Treść artykułu koncentruje się wokół osoby i dzieła Maryi jako archetypu współpracy z łaską Trójjedynego Boga w realizacji powołania ukierunkowanego na apostolat i misyjność w Kościele przez osoby konsekrowane. Charakterystyczne zachowania i działania Maryi są fundamentem konsekwentnie przeżywanego powołania przez osoby konsekrowane także dzisiaj. Badania nad zagadnieniem ujętym w temacie artykułu zostały przeprowadzone na podstawie pism i nauczania papieży: Franciszka i Leona XIV. Analiza została przeprowadzona w czterech zasadniczych zagadnieniach: Maryja Dziewica słuchająca i kontemplująca (1); Apostolat radości, ubóstwa i miłosierdzia (2); Maryja jako ikona Kościoła misyjnego i apostolatu konsekrowanego na peryferiach (3) oraz Apostolat nadziei w cierpieniu (4). W zakończeniu znalazły się syntetycznie wyprowadzone wnioski, ukazujące realizację szczęśliwie przeżywanej tożsamości przez osoby konsekrowane.
• Ks. Józef Warzeszak
  Tytuły maryjne w papieskich modlitwach do Matki Bożej w świetle Noty Dykasterii Wiary Mater Populi fidelis
  Nie sposób przedstawić w jednym opracowaniu wszystkich tytułów maryjnych używanych przez papieży, nawet ograniczając się do nauczania jedynie Piusa XII, Jana Pawła II, Benedykta XVI i Franciszka. Być może dlatego, powołując na nie, Dykasteria Wiary nie uwzględniła w nocie Mater Populi fidelis tekstów papieskich modlitw. Opracowanie zawarte w tym artykule można potraktować jako jej pewnego rodzaju uzupełnienie.
• Izabella Smentek
  Maryjna refleksja ks. Waldemara Oskiery MIC w kontekście nauczania Magisterium
  Interpretacja współudziału Maryi w dziele zbawienia to kluczowy motyw powstania noty Mater Populi fidelis. Ks. Waldemar Oskiera uważał, że działanie Maryi było ożywione bezinteresowną miłością i wolą służenia ludziom w realizacji zadania najbardziej aktualnego, najważniejszego, najpilniejszego i trudnego, bo wymagającego uczestniczenia w zbawczej ofierze Jej Syna. Zatem rola Matki Bożej nie wpisuje się w kontrowersyjny schemat „współodkupienia”, ale zostaje potraktowana oryginalnie, jako podjęcie zadania. Maryja podejmuje je jako pierwsza uczennica Chrystusa. Postawa Matki, która konsekwentnie uczestniczy w dziele Bożego Syna, stanowi wzór dla wszystkich pokoleń.
• Janusz Kręcidło MS
  „Zachowywała wszystkie te sprawy w swoim sercu”. Maryja jako mistrzyni Lectio Divina i strażniczka kontemplacji w ponowoczesności
  Artykuł ukazuje biblijny obraz Maryi jako mistrzyni kontemplacji i wzór Lectio Divina wobec wyzwań, jakie „płynna nowoczesność” stawia życiu konsekrowanemu. Autor analizuje cztery odsłony postawy Maryi wobec Słowa Bożego: Maryję słuchającą (Zwiastowanie), rozważającą (Łk 2,19.51), integrującą kontemplację z działaniem (Nawiedzenie i Magnificat) oraz prowadzącą od kontemplacji do czynu miłosierdzia (Kana). Analiza semantyczna kluczowych terminów użytych przez ewangelistów na określenie postawy Maryi odsłania teologię pamięci jako antidotum na acedię życia zakonnego. W ostatniej części artykułu autor proponuje spojrzenie na Maryję jako „Niewiastę Eucharystii” (Jan Paweł II), w której fiat, Magnificat i milczące stabat pod krzyżem, ukazują eucharystyczny wymiar życia konsekrowanego.